Franz Kafka - Proces - powieść parabola
W "Procesie" instytucje sądu znajdują się w bardzo dziwnych miejscach, na przykład na strychu. W powieści występuje motyw labiryntu - Józef K. niejednokrotnie błądzi po różnych korytarzach, nie mogąc znaleźć właściwych drzwi. Pomieszczenia, w których mieści się sąd, są obskurne, odrażające, wypełnione dziwnymi ludźmi, którzy z sądownictwem mają niewiele wspólnego. Utwór taki jest parabolą. Oprócz znaczenia dosłownego pojawiają się w tekście prawdy uniwersalne, dotyczące człowieka i świata. Można odnieść ten utwór do systemów totalitarnych, które zniewalają człowieka i narzucają mu określony światopogląd. Kafka sugeruje nam też, że człowiek to istota skazana na samotność, borykanie się z trudnościami, z którymi często nie jest w stanie sobie poradzić. Kolejna uniwersalna prawda dotyczy cierpienia na świecie - nie da się go uniknąć. Żyjemy, obawiając się śmierci, ciągle narażeni na cierpienie. To odbicie filozofii egzystencjalnej, podobny sposób przedstawiania świata znajdujemy w "Dżumie". Doszukać się tutaj możemy również zaciekłych poszukiwań prawdy, w tym prawdy o sobie. Józef K. wiele czasu poświęcił na to, by zgłębić prawdę o sobie. Każdy może się utożsamiać z tą postacią. To przykład everymana, czyli każdego. To, co go spotkało, może przydarzyć się każdemu z nas. Mamy do czynienia z uniwersalnością. Możemy potraktować powieść jako przykład współczesnego moralitetu - wszyscy możemy być pewni, że na końcu czeka nas śmierć.